|
| |
Tytuł:
|
|
Reichskommissar für das Ostland
|
|
|
| |
Sygnatura:
|
|
|
R 90
|
|
Poziom opisu: |
zespół |
|
|
|
| |
Data początkowa:
|
|
|
|
|
| |
Data końcowa:
|
|
|
|
|
| |
Język dokumentów:
|
|
niemiecki, rosyjski, litewski, łotewski, polski
|
|
|
| |
Zawartość:
|
|
Zespół zawiera materiały wytworzone przez wszystkie wydziały Komisariatu, jak i odnoszące się do funkcjonowania własnej administracji krajowej, działającej na obszarze działania Komisariatu. Większość akt nie sięga dalej niż lipiec/sierpień 1944 r., tylko niewielka część akt kontynuowana była w miejscach ewakuacji (Ausweichstelle) (np.. Akta Biura Głównego (Chefbüro) i akta podręczne Lohsego) do początków 1945 r., kiedy to rozwiązano Komisariat. Uzupełnieniem akt Komisarza jest m.in. tzw. Ost-Dokumentation 13. Berichte über die Tätigkeit der deutschen Verwaltung in den annektieren und okkupierten Gebieten Polens, auch des Baltikums und der Sowjetunion 1939-1945. Materiały do dziejów Polski: sygn. 132 (s. 24): Deutsche Volkszugehörigkeit im Ostland (Allgemeines), 1941-1943 (zaw. m.in. Erwerb der dt. Staatsangehörigkeit durch ehem. Polnische und Danziger Staatsangehörige. Erlaß des RMI vom 13.3.1941. Sygn. 139 (s. 25): Behandlung und Stellung - insbesonderevon der rassischen Zuordnung - der Volksgruppe der Karaimen in den besetzten Ostgebiete, 1941-1943 (zaw. M.in.. Pracę Szymona Firkowicza, Die Karaimen in Polen, Berlin 1941 w tłumaczeniu Publkationsstelle in Berlin-Dahlem). Sygn. 148 (s. 27): Einreise und Ansiedlung von Emigranten, Umsiedlern und Flüchtlingen im Ostland, Sept. 1941-1942 (zaw. m.in. Behandlung der Polen im RKO, Sept. 1941). |
|
|
| |
Dzieje przechowywania:
|
|
Część akt Komisariatu zistała zniszczona przed ewakuacją Litwy, Łotwy, Estonii i Białorusi przez administrację niemiecką (głównie akta tajne - Verschluß- und Geheimakten), część akt ewakuowano w głąb Niemiec i przekazano do dyspozycji Ministerstwa Rzeszy dla Obszarów Wschodnich. Wraz z aktami Ministerstwa zarekwirowane przez Amerykanów przekazane zostały do National Archives Washington, gdzie częściowo zmikrofilmowane (wraz z aktami Generalkommissar in Riga, Guide Nr 31, s. 15). W latach 1962-1963 r. Przekazane zostały do Bundesarchiv. Tu utworzono z nich zespół R 90. Pozostała część akt Komisariatu (z Rygi i z miejsca ewakuacji Libau, Ausweichstelle Libau) znajduje się w archiwach rosyjskich, bądź republik bałtyckich, np.. W Talinie (Estonia). Niewielka część zespołu przechowywana jest w Yivo Institute w Nowym Jorku, skąd na mikrofilmach przekazano je do Bundesarchiv (powiększone włączone zostały do zespołu R 90). Szczątkowe akta Komisariatu (7 j.a.) przechowywane były po 1945 r. Także w DZA Posdam (sygn. Zesp. 11.03). Obydwie części koblencka i poczdamska, tworzą obecnie zespół o sygn. Zespołowej R 90. |
|
|
| |
Aktotwórca:
|
|
Reichskommissar für das Ostland (1941-1945)
Na podstawie zarządzenia wydanego przez Hitlera 17 VII 1941 r. wprowadzona została na obszarze zajetych przez Niemców krajów nadbałtyckich (Litwy, Łotwy i Estonii), a także na obszarze Białorusi niemiecka administracja cywilna. Z wymienionych obszarów utworzono Komisariat Rzeszy Wschód (Reichskommissariat für das Ostland), który podzielono na okręgi generalne (Generalbezirke): Estonia, Łotwa, Litwa i Białoruś. Komisariat podporządkowany został Ministerstwu Rzeszy dla Zajętych Wschodnich. Siedzibą Komisariatu była Ryga. Zadaniem Komisariatu było przede wszystkim sprawowanie funkcji nadzorczej nad własną administracją krajów okupowanych. W związku z rozwojem sytuacji militarnej latem 1944 r. Komisariat został ewakuowany do Frankfurtu nad Odrą. Ostateczne rozwiązanie Komisariatu nastąpiło 24 I 1945 r., a jego nie załatwione sprawy przejęło Ministerstwo Rzeszy dla Zjętych Obszarów Wschodnich.
|
|
|
| |
Archiwum:
|
|
| Bundesarchiv Berlin Lichterfelde |
centralne |
| Niemcy |
Berlin |
|
|
|
|
| |
Bibliografia:
|
|
- R 90 Der Reichskommissar für das Ostland,
Inwentarz książkowy, Hagner [oprac.], Koblenz 1981
- Granier Gerhard, Henke Josef, Oldenhage Klaus, Das Bundesarchiv und seine Bestände, Boppard am Rhein 1977, Schriften des Bundesarchivs, 10, 154,
3 Auflage
- Bräutigan Otto, Überblick über die besetzten Ostgebiete, Tübingen 1954,
- Dallin Alexander, Deutsche Herrschaft in Russland 1941-1945. Eine Studie über Besatzungspolitik, Düsseldorf 1958,
- Handrack Hans-Dieter, Das Reichskommissariat Ostland, Diss., Scheden 1980,
- Myllyniemi Seppo, Die Neuordnung der baltischen Länder, 1941-1944. Zum nationalsozialistischen Inhalt der deutschen Besatzugspolitik, Helsinki 1973,
- Reitlinger Gerald, Das Haus auf Sand gebaut, Hamburg 1973,
- Fleischhauer Ingeborg, Das Dritte Reich und die Deutschen in der Sowjetunion, Stuttgart 1983,
- Isberg Alvin, Zu den Bedingungen des Befreiers. Kollaboration und Freiheitsstreben in dem von Deutschland besetzten Estland 1941 bis 1944, Acta Universitatis Stockholmiensis. Studia Baltica Stockholmiensia, 10,
- Mommsen Wolfgang A., Die Nachlässe in den deutschen Archiven, Boppard am Rhein 1971, 1983, Schriften des Bundesarchivs, 1-2,
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
